Đi máy bay từ năm 2026: Khách phải chịu trách nhiệm về hành lý

Theo quy định mới của Bộ Công an, hành khách đi máy bay có nghĩa vụ biết rõ về đồ vật mang theo (kể cả cầm hộ) hoặc ký gửi, phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành lý.

13:29 25/02/2026

Nội dung trên được nêu trong Thông tư 14/2026/TT-BCA, quy định chi tiết Chương trình an ninh hàng không và kiểm soát chất lượng an ninh hàng không Việt Nam, có hiệu lực từ ngày 3/2.

Văn bản thiết lập hệ thống quy định cụ thể hơn về bảo đảm an ninh hàng không, trong đó đáng chú ý là xác định rõ trách nhiệm pháp lý trực tiếp của hành khách đối với hành lý mang lên tàu bay và nghĩa vụ tuân thủ đầy đủ các quy định an ninh hàng không.

Bắt buộc nắm rõ nội dung hành lý, xóa lỗ hổng xách đồ thuê

Hành khách phải nắm rõ các nghĩa vụ pháp lý trực tiếp như: biết rõ nội dung hành lý mang theo người hoặc ký gửi; chịu trách nhiệm trước pháp luật về hành lý do mình mang theo hoặc ký gửi; chấp hành đầy đủ các yêu cầu kiểm tra, giám sát an ninh và các biện pháp kiểm soát tại cảng hàng không, sân bay trong suốt quá trình làm thủ tục và di chuyển.

Quy định này xác lập việc hành khách phải chủ động kiểm soát hành lý, thay vì chỉ thụ động chấp hành khi lực lượng chức năng kiểm tra. Khi trực tiếp mang hoặc ký gửi hành lý, hành khách được xác định là chủ thể chịu trách nhiệm đối với hành lý đó trong hoạt động kiểm soát an ninh hàng không.

Như vậy, trong trường hợp mang hộ hành lý cho người khác nhưng không kiểm tra nội dung, khi cơ quan chức năng phát hiện vật phẩm thuộc danh mục cấm hoặc không đủ điều kiện vận chuyển, hành khách trực tiếp mang/ký gửi vẫn có thể bị xem xét trách nhiệm.

Việc "không biết" nội dung bên trong sẽ không mặc nhiên loại trừ trách nhiệm, bởi pháp luật đã quy định nghĩa vụ "phải biết" và chịu trách nhiệm đối với hành lý của mình. Tùy vào tính chất vật phẩm, mức độ lỗi và các yếu tố cấu thành vi phạm, việc xử lý cụ thể có thể là nhắc nhở, xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật liên quan.

Trách nhiệm tương tự cũng được áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân gửi hàng hóa, bưu gửi qua đường hàng không.

Trách nhiệm xuyên suốt hành trình của người bay

Ngoài việc chịu trách nhiệm về hành lý, hành khách phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về khu vực hạn chế và quy trình kiểm tra an ninh tại cảng hàng không.

Trách nhiệm của hành khách không chỉ gói gọn tại cửa an ninh mà phát sinh xuyên suốt quá trình tham gia vận chuyển: từ thời điểm làm thủ tục (check-in), đi qua các khu vực kiểm tra, soi chiếu cho đến khi chính thức lên tàu bay.

Bên cạnh đó, Thông tư cũng quy định chi tiết quy trình xử lý của lực lượng chức năng khi phát hiện vật phẩm nguy hiểm. Tùy vào tính chất và mức độ nguy cơ, đơn vị kiểm soát an ninh sẽ áp dụng các biện pháp nghiệp vụ như: đánh giá mức độ nguy cơ, cô lập, phong tỏa khu vực, phối hợp xử lý theo phương án khẩn nguy hoặc chuyển giao cho cơ quan có thẩm quyền.

Cơ chế kiểm tra đặc thù với túi ngoại giao và túi lãnh sự

Nhằm phù hợp với các nguyên tắc về quyền ưu đãi và miễn trừ, Điều 26 của Thông tư 14/2026/TT-BCA quy định cơ chế kiểm tra riêng biệt đối với túi ngoại giao và túi lãnh sự. Thay vì soi chiếu hay kiểm tra trực quan thông thường, các kiện túi này được kiểm chứng thông qua:

- Kiểm tra hiện trạng: Niêm phong và dấu hiệu nhận biết bên ngoài.

- Đối chiếu hồ sơ: Đối chiếu hộ chiếu, giấy ủy quyền của người mang túi và văn bản xác nhận từ cơ quan đại diện ngoại giao hoặc lãnh sự.

Trường hợp có căn cứ xác định túi chứa vật phẩm nguy hiểm hoặc vật phẩm bị cấm vận chuyển bằng đường hàng không, đơn vị vận chuyển có quyền từ chối chuyên chở (phải nêu rõ lý do và lập biên bản). Việc soi chiếu chỉ được phép thực hiện khi có yêu cầu bằng văn bản từ hãng hàng không và nhận được sự đồng ý bằng văn bản của giao thông viên ngoại giao hoặc lãnh sự.

Thiết lập hệ thống quản lý và kiểm soát chất lượng an ninh chặt chẽ

Bên cạnh các quy định trực tiếp đối với hành khách, Thông tư mới thiết lập hệ thống quy định toàn diện nhằm bảo đảm an ninh hàng không dân dụng, bao gồm: các biện pháp phòng ngừa, hệ thống tổ chức công tác an ninh, quản lý rủi ro và kiểm soát chất lượng.

Văn bản xác định rõ trách nhiệm của các bên liên quan như: lực lượng kiểm soát an ninh hàng không, người khai thác cảng hàng không, các hãng hàng không và các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ. Các đơn vị này có trách nhiệm xây dựng chương trình an ninh phù hợp và duy trì việc kiểm tra nội bộ để đảm bảo quy định luôn được thực thi nghiêm túc.

Theo luật sư Đào Thị Bích Liên (Văn phòng luật sư Hà Hải và cộng sự), quy định mới của Bộ Công an xác định việc tham gia giao thông hàng không gắn liền với những nghĩa vụ pháp lý khắt khe hơn. Hành khách cần nhận thức rõ: việc nắm rõ nội dung hành lý và chấp hành các yêu cầu soi chiếu không chỉ là trách nhiệm pháp lý mà còn là cách để bảo vệ quyền lợi và sự an toàn của chính mình trong mỗi chuyến bay. Việc này buộc mọi người phải thay đổi thói quen cầm hộ đồ đạc, đồng thời hạn chế tối đa các sự việc nại cớ "không biết bên trong chứa vật cấm".

Nhật Vy

Link nguồn: