Nhật siết visa lao động khiến ngành nhà hàng lao đao

Việc Nhật Bản tạm ngừng cấp visa lao động kỹ năng đặc biệt loại I đang khiến ngành dịch vụ ăn uống khan hiếm nhân sự.

20:39 17/05/2026

Khi mùa du lịch hè tại Nhật Bản cận kề, ngành dịch vụ ăn uống đối mặt sức ép nhân sự nghiêm trọng sau quyết định tạm dừng tiếp nhận lao động nước ngoài theo diện visa Người lao động Kỹ năng Đặc biệt (SSW) từ ngày 13/4 của Cơ quan Dịch vụ Xuất nhập cảnh.

Theo số liệu sơ bộ của chính phủ Nhật Bản, đến cuối tháng 2, khoảng 46.000 lao động nước ngoài đang làm việc trong ngành nhà hàng theo diện này, tiến sát hạn ngạch 50.000 người được đặt ra đến hết năm tài chính 2028. Cơ quan Dịch vụ Xuất nhập cảnh Nhật Bản vì vậy phải tạm dừng tiếp nhận hồ sơ mới, dù các nhà hàng Nhật Bản dựa đáng kể vào lao động nước ngoài.

Chương trình SSW được Nhật Bản triển khai từ năm 2019 nhằm thu hút lao động nước ngoài vào các lĩnh vực khó tuyển dụng trong nước. Người lao động phải vượt qua các kỳ thi đánh giá kỹ năng chuyên môn và năng lực tiếng Nhật.

Với SSW loại I, phổ biến ở ngành nhà hàng, họ được làm việc tối đa 5 năm nhưng không được bảo lãnh gia đình. Trong khi đó, loại II có yêu cầu kỹ năng cao hơn nhưng cho phép lưu trú không giới hạn và được đưa người thân sang cùng.

Sự thay đổi đột ngột khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào thế bị động.

Trả lời phỏng vấn của đài NHK, một chuỗi ramen tại Nhật Bản với khoảng 200 cửa hàng trên toàn quốc cho biết khoảng 75 nhân viên, tương đương 1/4 đội ngũ toàn thời gian, là lao động diện SSW làm việc tại bếp và chạy bàn. Doanh nghiệp này đã gấp rút tuyển thêm 20 lao động nước ngoài trước khi lệnh tạm dừng có hiệu lực, do đang lên kế hoạch mở thêm cửa hàng trong năm tài chính hiện tại.

Công ty cũng từng dự định tuyển các du học sinh quốc tế sau khi tốt nghiệp theo diện thị thực này, thậm chí đã gửi thư mời làm việc. Tuy nhiên, kế hoạch nay bị đảo lộn, buộc doanh nghiệp cân nhắc chuyển hướng sang diện lao động tay nghề cao và đào tạo họ cho các vị trí như quản lý, tập sự.

Hang, một nhân viên người Việt đang làm việc tại chi nhánh ở tỉnh Chiba, nói với NHK cô từng tham gia chương trình thực tập sinh kỹ thuật, làm việc tại một nhà máy chế biến thực phẩm ở tỉnh Aichi khoảng 10 năm trước.

Cô quay lại Nhật Bản năm 2022 theo diện SSW để có thu nhập tốt hơn. Hang cho biết công việc nhà hàng được nhiều lao động Việt Nam quan tâm vì tập trung ở các đô thị lớn và tạo nhiều cơ hội sử dụng tiếng Nhật hơn môi trường nhà máy.

Mos Food Services, đơn vị vận hành chuỗi Mos Burger, cho biết họ đã hỗ trợ lao động Việt Nam chuẩn bị xin thị thực kỹ năng đặc biệt để sang Nhật làm việc trong ngành dịch vụ ăn uống. Việc chính sách thay đổi đột ngột làm dấy lên lo ngại về khả năng gián đoạn nguồn cung lao động từ một trong những thị trường tuyển dụng quan trọng của Nhật Bản.

Hiệp hội Dịch vụ Thực phẩm Nhật Bản, đại diện khoảng 400 doanh nghiệp, cảnh báo việc đình chỉ cấp thị thực có thể ảnh hưởng đến kế hoạch mở cửa hàng mới, thời gian hoạt động, thậm chí làm gia tăng tranh giành lao động giữa các doanh nghiệp.

Korekawa Yu, chuyên gia trong lĩnh vực nhân khẩu học, nhận định rằng nhu cầu lao động trong ngành dịch vụ ăn uống ở Nhật Bản tăng nhanh hơn dự kiến sau đại dịch khi lượng khách quốc tế phục hồi mạnh, khiến giới hạn 50.000 là không phù hợp. "Chính phủ đã tính toán sai số lượng lao động cần tiếp nhận", ông nói.

Theo ông, thay vì coi con số dự kiến như một hạn mức cứng, Nhật Bản nên xây dựng cơ chế linh hoạt hơn để tiếp nhận lao động nước ngoài, xem đây là mốc tham chiếu có thể điều chỉnh theo nhu cầu của thị trường.

Thanh Danh (Theo NHK, Japan News, Mainichi)

Link nguồn: https://vnexpress.net/nhat-siet-visa-lao-dong-khien-nganh-nha-hang-lao-dao-5074937.html